Nowe obowiązki prawne, czyli kilka słów o zmianach w 2021 roku.

Wpis archiwalny. Jeśli chcesz znać aktualne informacje o działalności nierejestrowanej zajrzyj na portal: www.dzialalnoscbezrejestracji.pl

Początek roku obfituje w wiele nowych zmian prawnych, z którymi muszą się zapoznać przedsiębiorcy (w tym osoby prowadzące działalność nierejestrowaną). Zmiany i nowelizacje przepisów budzą wiele wątpliwości interpretacyjnych, zwłaszcza w pierwszej fazie ich stosowania, kiedy nie mamy do czynienia z wypracowanymi schematami.

Jedyną stałą rzeczą w życiu jest zmiana”

Heraklit z Efezu

Zmiany są i będą. Czy zawsze są to zmiany na lepsze, jest kwestią dyskusyjną. Przedsiębiorcom nie pozostaje jednak nic innego, jak do tych zmian się dostosować i wdrożyć odpowiednie procesy w swojej działalności.

Na potrzeby przygotowania niniejszego artykułu zrobiłam reaserch prawny w trzech obszarach. Poniżej znajdziesz wskazówki dotyczące prawidłowego liczenia limitu przychodów należny w 2021 roku, wyjaśnienie obowiązku zgłaszania umów o dzieło do ZUS oraz podpowiedzi, jak profesjonalnie zadbać z zgodną z prawem realizację praw konsumentów.

Limit przychodów należny w 2021 roku, a prowadzenie działalności nierejestrowanej.

Kwota limitu przychodów należnych, które możesz uzyskiwać prowadząc mały biznes co roku jest inna. Zgodnie z art. 5 ustawy Prawo przedsiębiorców:

„Nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847 oraz z 2018 r. poz. 650), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.”

Kwota limitu przychodu z działalności nierejestrowanej jest zatem ściśle związana ze stawką płacy minimalnej. Od 2018 roku kwota płacy minimalnej ulega każdorazowo zwiększeniu i w związku z tym co roku wzrasta również limit przychodu uzyskanego z działalności nierejestrowanej. Jest to pozytywna zmiana. 

W 2021 roku kwota najniższej krajowej to: 2800 zł, w związku z tym limit prowadzenia działalności nierejestrowanej wynosi w 2021 roku: 1400 zł.

Od limitu przychodów należnych możesz wyłączyć: wartości zwróconych towarów, bonifikat i skont. Nie możesz jednak odliczyć kosztów prowadzenia swojego biznesu.

Pamiętaj też o tym, że limit liczymy oddzielnie dla każdego miesiąca a nie jako średnią roczną miesięczną. Już jednorazowe przekroczenie limitu skutkuje obowiązkiem rejestracji działalności gospodarczej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Limit oblicza się dla miesięcy kalendarzowych, zatem w momencie gdy rozpoczęcie działalności nierejestrowanej nastąpi w trakcie miesiąca, będzie on przysługiwał na cały miesiąc.

Przykłady prawidłowego liczenia limitu znajdziesz w artykule dostępnym tutaj:

https://prawo-mamy.pl/2020/03/02/limit/

Obejrzyj też wideo na którym dokładnie tłumaczę, jak określić moment powstania przychodu należnego:

Aby ułatwić sobie kontrolowanie limitu działalności nierejestrowanej, warto przygotować w prawidłowy sposób uproszczoną ewidencję sprzedaży. O najważniejszych elementach, które muszą znaleźć się w takim rejestrze pisałam tutaj:

https://prawo-mamy.pl/2020/09/12/ewidencjasprzedazy/

Obowiązek zgłaszania umów o dzieło od 2021 roku, a prowadzenie działalności nierejestrowanej.

Podstawa prawna nowych regulacji.

Płatnik składek lub osoba fizyczna zlecająca dzieło informuje Zakład o zawarciu każdej umowy o dzieło, jeżeli umowa taka zawarta zostanie z osobą, z którą nie pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy nie wykonuje pracy na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy, w terminie 7 dni od dnia zawarcia tej umowy.

art. 36 ust.17 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

W związku z wejściem w życie tych przepisów, Od 1 stycznia 2021 roku wszystkie osoby, które zawierają umowy o dzieło mają obowiązek zgłaszania takich umów (poprzez specjalny formularz ) w ZUS. Umowy te nadal pozostają nieoskładkowane, ale należy o nich poinformować ZUS, który będzie od tego roku prowadził ewidencję takich umów.

Każdą umowę o dzieło trzeba wykazać w nowym formularzu RUD (Zgłoszenie umowy o dzieło). Należy go złożyć (formularz) w ciągu 7 dni od zawarcia umowy o dzieło.

Sposób informowania ZUS o zawieranych umowach cywilnoprawnych jest bardzo prosty. Wystarczy przesłać podstawowe dane o zawartej umowie za pomocą Platformy Usług Elektronicznych (PUE).

Do zgłoszenia zawarcia umowy o dzieło są zobowiązani wszyscy płatnicy składek i osoby fizyczne, bez względu na to, czy są zarejestrowane w ZUS jako płatnik składek czy też nie.

Obowiązek ten nie dotyczy umów o dzieło:

• zawartych z własnym pracownikiem,
• wykonywanych na rzecz własnego pracodawcy, ale zawartych z innym podmiotem,
• zawartych z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą na wykonanie przez nie usług, które wchodzą w zakres prowadzonej działalności.

Co nowe regulacje oznaczają dla osób prowadzących działalność nierejestrowaną?

Jeśli osoba prowadząca działalność nierejestrowaną w ramach swojego biznesu świadczy usługi na podstawie umów o dzieło, to osoby (klienci) z którymi te umowy są zawierane będą musiały złożyć wyżej wspomniany formularz ZUS RUD. Oznacza to, że po stronie klientów powstają nowe obowiązki prawne.

Jakie dane i informacje należy wskazać w formularzu ZUS RUD?

Formularz składa się z czterech części:

• w I części osoba wypełniająca formularz musi oznaczyć, czy składa zgłoszenie umowy o dzieło, czy też korektę tego zgłoszenia.
• w II części należy podać dane zamawiającego wykonanie umowy o dzieło, tj. dane identyfikacyjne (PESEL, imię, nazwisko) dane adresowe (dane do korespondencji),
• w III części trzeba wskazać dane wykonawcy umowy o dzieło, tj. dane identyfikacyjne oraz adresowe i kontaktowe do osoby, z którą zawarło się umowę o dzieło (czyli np. dane osoby prowadzącej działalność nierejestrowaną),
• w IV części należy podać informację o zawartych umowach o dzieło, tj. daty zawarcia, daty wykonywania (od-do) oraz liczbę zawartych umów. W odpowiedniej rubryczce należy opisać przedmiot umowy.

W formularzu ZUS RUD, nie trzeba podawać kwoty wynagrodzenia za wykonanie określonego dzieła.

W formularzu należy podać informacje związane tylko z umowami zawartymi od 1 stycznia 2021 roku. Nie trzeba podawać danych z umów, które były zawarte w 2020 roku (czy wcześniej).

Osoby fizyczne zawierające umowy o dzieło z osobami prowadzącymi działalność nierejestrowaną przekazują więc w zgłoszeniu wyłącznie ogólne i podstawowe informacje dotyczące umowy, zamawiającego i wykonawcy.

Gdy po wpisaniu danych, osoba uzupełniająca formularz wybierze przycisk Wyślij, wyświetli się jej komunikat z oświadczeniem, że podpisanie dokumentu oznacza akceptację i podpisanie wszystkich oświadczeń zawartych w tym wniosku. Należy zaakceptować i potwierdzić te oświadczenie.

Czy nowe obowiązki prawne z umowami o dzieło, mogą być problemem dla osób prowadzących działalność nierejestrowaną?

Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną mogą zawierać umowy o dzieło i w ten sposób świadczyć usługi na rzecz swoich klientów. Ważne jest prawidłowe określenie, kiedy dochodzi do zawarcia umowy o dzieło a kiedy do zawarcia umowy zlecenie.

Do tej pory problematyczną kwestią było zawieranie umów zlecenia przez osoby prowadzące działalność nierejestrowaną. Ukazały się bowiem niekorzystne interpretacje wskazujące, na to iż dla ZUS nie ma znaczenia czy umowy zlecenie są zawierane w ramach działalności nierejestrowanej czy w ramach działalności wykonywanej osobiście. Interpretując przepisy należy dojść bowiem do wniosku, że tak czy inaczej osoby zlecające powinny zgłosić fakt zawarcia takiej umowy do ZUS i opłacić w odpowiedniej wysokości składki. Jest to problematyczne w przypadku drobnych umów.

Więcej na temat umów zlecenie w działalności nierejestrowanej pisałam tutaj:

https://prawo-mamy.pl/2020/03/03/dzialalnoscnierejestrowana/

Od 1 stycznia 2021 roku problematyczne może być też zawieranie umów o dzieło. Co prawda nadal pozostają one nieoskładkowane, ale pojawiają się dodatkowe formalności z których osoby fizyczne mogą nie zdawać sobie sprawy. Osoby zlecające wykonanie dzieła powinny (jak już wspomniałam) bowiem złożyć formularz ZUS RUD.

W jaki sposób osoby prowadzące działalność nierejestrowaną mogą wesprzeć swoich klientów w nowych obowiązkach?

Jako osoba prowadząca działalność nierejestrowaną możesz poinformować swoich klientów o konieczności zgłaszania umów o dzieło, które z Tobą zawierają. Możesz też zaproponować wspólne uzupełnienie formularza w momencie zawierania umowy o dzieło. Powinieneś/powinnaś też przekazać wszystkie niezbędne informacje o sobie, jako wykonawcy dzieła (dane identyfikacyjne i kontaktowe) oraz informacje dotyczące przedmiotu umowy i terminu jej realizacji.

Innym rozwiązaniem jest przejście na działalność gospodarczą (zniknie obowiązek zgłaszania umów o dzieło zawieranych w związku ze świadczeniem usług w ramach działalności gospodarczej) albo skorzystanie z opcji Akademickich Inkubatorów Przedsiębiorczości (AIP użycza Ci osobowości prawnej, więc w rozliczeniach z klientami posługujesz się danymi AIP).

W jakich sytuacjach osoby prowadzące działalność nierejestrowaną będą musiały złożyć ZUS RUD?

Obowiązek po stronie osób prowadzących działalność nierejestrowaną powstanie jeśli w ramach swojego biznesu postanowią np. skorzystać z czyjeś pomocy przy prowadzeniu działalności nierejestrowanej i zawrą z taką osobą umowę o dzieło. Wtedy w II części formularza należy podać dane osoby prowadzącej działalność nierejestrowaną, a w III części dane osoby, która ma wykonać dzieło.

Nowa kategoria podmiotów korzystających z praw konsumentów, a prowadzenie działalności nierejestrowanej.

Jakie zmiany weszły w życie 1 stycznia 2021 roku związane z prawami konsumentów?

Przepisy dotyczące konsumenta zawarte w niniejszym rozdziale stosuje się do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Art.  38a. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta

Przepisami o ochronie konsumentów zostali objęci przedsiębiorcy, będący osobami fizycznymi, pod warunkiem, że zawierają z innym przedsiębiorcą umowę związaną bezpośrednio z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą lecz nieposiadającą dla przedsiębiorcy charakteru zawodowego.

Ochrona ta obejmuje trzy ważne uprawnienia konsumenckie. Przedsiębiorcy kupujący produkty w ramach działalności, ale nie mających dla przedsiębiorcy charakteru zawodowego mogą korzystać z takiego zakresu ochrony jak:

• rękojmia za wady;
• prawo do odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa;
• wyłączenie niekorzystnych zapisów w regulaminie (tzw. klauzule abuzywne).

Co te zmiany oznaczają dla osób prowadzących działalność nierejestrowaną?

KROK #ŚWIADOMOŚĆ

Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną muszą w prawidłowy sposób realizować uprawnienia konsumentów. Działają bowiem jako sprzedawcy i dla konsumentów bez znaczenia pozostaje fakt czy są zarejestrowani w CEIDG czy nie. W stosunkach z klientami muszą działać w zgodzie z przepisami, wywiązując się ze swoich obowiązków.

KROK 2 #REGULAMIN SPRZEDAŻY

Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną muszą mieć więc regulamin sprzedaży, w którym zrealizują obowiązki informacyjne. Taki regulamin można przygotować samodzielnie, korzystając z wzorów dostępnych w internecie (bezpłatnych lub płatnych) lub prosząc o pomoc specjalistę (prawnika).

Regulamin sprzedaży muszą posiadać wszyscy nierejestrowani przedsiębiorcy, niezależnie od tego czy sprzedają swoje produkty poprzez sklep online, platformę typu Shoplo czy mediach społecznościowe (Facebook, Instagram).

Jeśli nie masz takiego dokumenty warto jak najszybciej to zmienić!

KROK 3 #WPROWADZENIE ZMIAN

Jeśli masz już regulamin sprzedaży (np. został stworzony w 2020 roku) , wystarczy że zmienisz zapisy dotyczące konsumentów, dodając nową kategorię podmiotów, którzy mogą korzystać z niektórych uprawnień konsumenckich (tj. przedsiębiorców, którzy nabywają produkty niezwiązane z ich działalnością zawodową). Oprócz dodania nowej kategorii podmiotów, należy też dodać nowe regulacje w podpunktach dotyczących rękojmi oraz w zapisach dotyczących odstąpienia od umowy zawartej na odległość. Pamiętaj też o przejrzeniu regulaminu pod kątem klauzul abuzywnych.

KROK 4 #REALIZACJA UPRAWNIEŃ

Jako osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nie tylko musisz posiadać odpowiednią dokumentację i prawidłowo uregulowane kwestie związane z prawami konsumentów, ale musisz przede wszystkim zadbać o profesjonalne wdrożenie praktycznych rozwiązań ułatwiających realizację tych praw.

Musisz udostępnić (np. pod regulaminem sprzedaży) formularze reklamacji oraz odstąpienia od umowy. Dodatkowo powinieneś/powinnaś przemyśleć procedurę rozpatrywania reklamacji oraz odstąpienia od umowy, zwłaszcza w kontekście realizacji nowych uprawnień przedsiębiorców, którzy nabędą przedmioty niezwiązane z działalnością zawodową. Możesz skorzystać z różnych możliwości.

Po pierwsze, możesz dokonywać wstępnej weryfikacji podmiotów, poprzez umieszczenie w swoim sklepie dodatkowych pól wyboru (tzw. checkbox). Możesz np. dodać nowe pole do zaznaczenia, czy dany podmiot jest przedsiębiorcą i wskazać dwa dodatkowe pola do wyboru, by określił czy nabywa od Ciebie produkty w ramach działalności zawodowej czy nie.

Po drugie możesz dokonywać rozróżnienia podmiotów dopiero w momencie, gdy przedsiębiorca będzie chciał skorzystać z uprawnień konsumenckich. Możesz zweryfikować jego status i to czy nabyte produkty wchodzą w zakres prowadzonej przez niego działalności zawodowej, poprzez sprawdzenie jego (przedsiębiorcy) PKD (na podstawie wpisu w CEIDG). Możesz też poprosić przedsiębiorcę o złożenie odpowiedniego oświadczenia w momencie składania reklamacji czy odstąpienia od umowy.

Po trzecie, możesz np. rozszerzyć odstąpienia od umowy na wszystkich klientów. O ile w przypadków większych biznesów jest to ryzykowne , o tyle w przypadku działalności nierejestrowanej może być najłatwiejszym rozwiązaniem.

Czy osoby prowadzące działalność nierejestrowaną mogą korzystać z praw konsumentów, jeśli kupują produkty związane z prowadzeniem działalności nierejestrowanej?

Przepisy dotyczące konsumenta, zawarte w art. 385idx1–385³, stosuje się do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla niej charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Art. 385⁵. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.

Przepisy dotyczące nowej kategorii podmiotów zostały zawarte w dwóch aktach prawnych, tj. ustawa o prawach konsumenta oraz w Kodeksie cywilnym. W obu tych aktach przepisy wskazują, że status przedsiębiorcy powinien być oceniany w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o CEiDG.

Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną nie posiadają wpisu w CEiDG oraz nie mają określonych kodów PKD swojej działalności. W jednym miesiącu można zajmować się rękodziełem, w innym fotografią i nie trzeba takiej zmiany nigdzie zgłaszać. W niektórych sytuacjach ciężko jest określić zawodowy charakter działalności nierejestrowanej.

W momencie zakupu produktów związanych z prowadzoną działalnością nierejestrowaną, osoby prowadzące działalność bez rejestracji mogą poprosić sprzedawcę o fakturę. Jednak taka faktura jest wystawiana na dane osoby fizycznej (imię, nazwisko i adres zamieszania) a nie na dane firmy (działalność nierejestrowana jest ściśle związana z osobą fizyczną).

Co prawda działalność nierejestrowana mieści się w zakresie definicji działalności gospodarczej zawartej w Kodeksie cywilnym, ale mam wątpliwości interpretacyjne, czy na gruncie nowych przepisów dotyczących praw konsumentów, osoby prowadzące działalność nierejestrowaną należy uznać za przedsiębiorców (którym w zależności od tego czy zakupują produkty związane z działalnością zawodową czy nie, będą przysługiwać prawa konsumentów) czy po prostu za konsumentów (skoro kupują produkty jako osoba fizyczna). Jak tylko uda mi się głębiej przeanalizować przepisy dopiszę te informacje do artykułu.

Podsumowanie.

Jak widzisz zmian prawnych na początku 2021 roku jest sporo. Niektóre są korzystne (limit), inne mniej. Jest też sporo wątpliwości interpretacyjnych, które należy rozstrzygać w niektórych sprawach indywidualnie. Jeśli po lekturze tego artykułu nasunęły Ci się jakieś pytania, zachęcam Cię do kontaktu mailowego poda adresem: kontakt@prawo-mamy.pl!

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
• Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.
• Ustawa z dnia 31 marca 2020 o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.
• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
• Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.